Buhar Terimleri :

 

Kalori: Suyun bir gramının sıcaklığını bir °C arttırabilmek için verilmesi gereken enerji miktarıdır. 1 kalori = 4.186 J dür.

Buhar: Hepimizin bildiği gibi maddenin 3 fazı vardır. Su, katı haliyle buz, gaz hali ile BUHAR ve sıvı hali ile su olarak isimlendirilir.

Doyma Sıcaklığı: Herhangi bir basınç altında suyun kaynamaya başladığı noktadaki sıcaklığa (Şekil 1 deki 2 numaralı nokta) doyma sıcaklığı denir.

Buharlaşma Entalpisi: Su kaynamaya başladığı 2 noktasında sabit basınç ve sıcaklıktadır. 2 noktasından 3 noktasına yani aynı sıcaklıktaki buhara dönüştüren ısıya buharlaşma entalpisi (Gizli Isı) denir.

Doymuş Buhar: (Şekil 1 deki 3 numaralı nokta) Herhangi bir basınç altında ve bu basınçtaki doyma sıcaklığında olan, suyun tamamen buhar fazında olduğu duruma doymuş buhar denir.

Kızgın Buhar: Herhangi bir basınç altındaki buharın sıcaklığı o basınçtaki doyma sıcaklığının üzerinde ise buna kızgın buhar denir.

T-V Diyagramı

Şekil 1: T-V Diyagramı

 

Kuruluk Derecesi: Suyun sıvı ve buhar fazının bir arada olduğu durumda, karışım içerisindeki su buharı kütlesinin toplam (su + buhar) kütlesine oranına kuruluk derecesi denir.

Kuru Buhar: Şekil 1 de görülen X değeri 1 olan buhardır. İçerisinde su tanesi bulunmayan buhardır.

Islak Buhar: İçerisinde su taneleri bulunan buhardır.

Kondens: Buhar, kazan dışında karşılaştığı yüzeyler ile ısı transferi yapmaya ve entalpisinin bir kısmını vermeye başlar. Bunu yaparken de aynı sıcaklıktaki su haline dönüşür.

Koç Darbesi: Kazandan çıkan buharın soğuk hava ile ilk temas ettiği yer buhar sıcaklığından daha soğuk olan ve buharın taşınması için kullanılan tesisat borularıdır. Buhar, entalpisinin bir kısmını daha düşük sıcaklıkta olan tesisat borularına iletir ve aynı sıcaklıktaki kondens (su) ‘ e dönüşür. Tesisatta biriken su hızlı ve doğru şekilde tahliye edilmediği takdirde buhar tarafından yüksek hız ve gürültüyle tesisatta bulunan vana ve dirsek gibi diğer tesisat elemanlarına çarparak zarar verir. Buna Koç Darbesi adı verilir.

TDS (Total Dissolved Solids): Toplam çözülmüş katı maddeler demektir. Birimi ppm (part per million yani milyondaki birim katı miktarı) veya mg/litre dir. Suların iyon ve mineral zenginliğini gösteren parametrelerden bir tanesidir. Suyun içerisinde ne kadar fazla madde çözünür ise (yani TDS miktarı ne kadar fazla ise) iletkenliği o kadar artar.

Blöf: Kazana gelen besi suyu, içerisinde birçok çözünmüş madde ( tuz, kireç ve demir gibi) ve katı asıltılar içerir. Besi suyu kazan içerisinde buharlaştırıldıkça yoğunluğu artan yada askıda kalan TDS ler  zamanla kazanda ciddi miktarda verimsizliğe sebep olur. Bu istenmeyen maddelerin kazanda belirlenen limitlere çekilebilmesi amacıyla kazan suyunun bir kısmının ve beraberindeki istenmeyen maddelerin sistemden atılması işlemine blöf denir.

Dip Blöf: Besi suyu ile gelen çözünmüş maddelerin dibe çökenlerini kazan suyu ile beraber kazanın dibinden dışarı atılması işlemidir. Bu işlemden sonra kazana su ilave edilmesi gereklidir. Seviye göstergeleri önem arz etmektedir. ( Vira Dip Blöf Sistemi)

 

Dip Blöf

Şekil 2: Vira Dip Blöf Sistemi

 

Yüzey Blöf: Besi suyu ile gelen askıda kalmış maddelerin suyun yüzeyinden su ile birlikte dışarı atılması işlemidir. Bu işlemden sonra kazana su ilavesi gereklidir. Seviye göstergeleri önem arz etmektedir. ( Vira Yüzey Blöf Sistemi)

 

Yüzey Blöf

 

Şekil 3: Vira Yüzey Blöf Sistemi

 

Flaş Buhar: 1 Bar basınç altında doymuş suyun entalpisi 505,6 kj/kg dır. 5 bar basınç altında doymuş suyun entalpisi 670,9 kj/kg dır. Eğer 5 bar basınçtaki kondens 1 bar basınca serbest bırakılır ise 670,9 – 505,6 = 165,3 kj/kg enerji açığa çıkar. Bu enerji kondensin bir kısmını buharlaştırır. Bu buhara flaş buhar denir. Başka bir tabirle daha düşük basınçtaki bir alana boşaltılan sıcak sudan (kondens) oluşan buhardır.

 

Basınç

Sıcaklık

Özgül Entalpi

Su

Bar

kPa

C

kj/kg

0

0

100

419,06

1

100

120,42

505,6

2

200

133,69

562,2

5

500

158,92

670,9

10

1000

184,13

781,6

16

1600

204,38

872,3

 

Tablo 1: Basınç Sıcaklık ve Entalpi Tablosu